Quyon yoki quyon go‘shtini muntazam sotmoqchi bo‘lsangiz, buning uchun huquqiy shakl kerak. O‘zbekistonda xonadon miqyosidagi quyon fermasi uchun odatiy yechim — dehqon xo‘jaligi. Bu maqolada ochiq manbalarda aytilganlar jamlangan.
Muhim: O‘zbekistonda qonunlar va soliq qoidalari tez-tez o‘zgaradi. Bu yerdagi ma’lumotlar ochiq manbalar bilan solishtirilgan, lekin mas’ul idoralar bilan tasdiqlanmagan. Ro‘yxatdan o‘tishdan oldin amaldagi qoidalarni tuman hokimiyati, soliq idorasi va tuman veterinariya bo‘limida aniqlashtiring.
Dehqon xo‘jaligi nima
- Bu yer uchastkasida yuritiladigan oilaviy xo‘jalik bo‘lib, yuridik shaxs maqomi bilan ham, maqomsiz ham tashkil etilishi mumkin. Yuridik shaxs maqomisiz ro‘yxatdan o‘tish soddaroq va xonadon uchun odatda shu tanlanadi.
- Ochiq manbalarga ko‘ra, ro‘yxatdan o‘tish bepul va taxminan 30 daqiqa vaqt oladi. Tumaningizda buni qaysi yo‘l bilan qilish mumkinligini tuman hokimiyati yoki davlat xizmatlari markazidan so‘rang.
- Dehqon xo‘jaligi uchun yer 0,06 gektardan 1 gektargacha bo‘lgan uchastka sifatida 30 yilga beriladi. Unda "issiqxonalar va yengil inshootlar" qurishga ruxsat bor — quyonxona ham shunga kirishi kerak, lekin qurishdan oldin tuman hokimiyatida aniqlashtiring.
Maqom nima beradi
- Xo‘jalikning o‘zi yetishtirgan qishloq xo‘jaligi mahsulotini sotishdan olingan daromad soliqqa tortilmaydi (dehqon xo‘jaligi to‘g‘risidagi qonunning 13-moddasi).
- O‘z mahsulotingizni reyestrdan ko‘chirma asosida mamlakatning istalgan joyiga olib borib, qo‘shimcha ruxsatnomasiz sotishingiz mumkin (o‘sha 13-modda).
- 2026-yil 1-yanvardan fermer va dehqon xo‘jaliklarining o‘z mahsulotiga, jumladan go‘shtga QQS nol stavkada qo‘llaniladi.
- Muhim: bularning hech biri veterinariya qoidalarining o‘rnini bosmaydi. Go‘sht baribir veterinariya hujjatlari bilan ruxsat etilgan so‘yish joyidan chiqishi, bozorda esa bozor veterinari tekshiruvidan o‘tishi kerak. Batafsil — tirik quyon va go‘sht sotish haqidagi maqolamizda.
Baribir to‘lanadigan soliq va to‘lovlar
- Yer solig‘i
- Suv solig‘i
- Dehqon xo‘jaligi boshlig‘i uchun ijtimoiy soliq — yillik eng kam miqdori belgilangan, amaldagi summani soliq idorasidan bilib oling
- Yillik deklaratsiya — 15-martgacha topshiriladi
Nega o‘zini o‘zi band qilgan shaxs maqomi quyonchilikka to‘g‘ri kelmaydi
- Ko‘pchilik shunchaki o‘zini o‘zi band qilgan shaxs sifatida ro‘yxatdan o‘tsa bo‘ladimi, deb so‘raydi. Quyonchilik uchun 2026-yil 1-yanvardan javob — yo‘q.
- Prezidentning 2025-yil 19-martdagi farmoni bilan o‘zini o‘zi band qilgan shaxslar shug‘ullanishi mumkin bo‘lgan faoliyat turlari 104 tadan taxminan 72 taga qisqartirildi va bu 2026-yil 1-yanvardan kuchga kirdi. Chorvachilikda faqat uyda tovuq boqish, podachilik xizmati, asalarichilik va pillachilik qolgan. Quyon boqish va go‘sht sotish ro‘yxatda yo‘q.
- Bundan tashqari, o‘zini o‘zi band qilgan shaxs yollanma ishchi ishlata olmaydi.
Veterinariya hujjatlari
- Tirik quyon. Tirik quyonni tumanlar yoki viloyatlar orasida olib o‘tish yoki sotish uchun veterinariya ma’lumotnomasi kerakmi — tasdiqlab bo‘lmadi. Tashishdan oldin tuman veterinariya bo‘limidan so‘rang.
- Go‘sht. Sotish uchun so‘yish go‘sht kombinati, so‘yish punkti yoki ruxsatnomasi bor kichik so‘yish maydonchasida, so‘yishdan oldin va keyin veterinariya ko‘rigi hamda veterinariya-sanitariya hujjatlari bilan amalga oshirilishi kerak. Uyda so‘yishga faqat oilangiz ehtiyoji uchun ruxsat bor.
- Bozorda. Go‘sht bozor veterinariya laboratoriyasida qayta tekshiriladi, tamg‘alanadi va go‘sht rastasida sotiladi.
- Hayvonlarni identifikatsiya qilish. 2025-yilgi qonun hayvonlarni identifikatsiya qilishni joriy etdi, lekin u quyonlarga tegishlimi — aniq emas. So‘rang.
- "Halol" belgisi. 2025-yil maydan ixtiyoriy; mamlakat ichida sotish uchun majburiy emas.
- Emlash va davolash yozuvlarini saqlang: ularni veterinariya xodimlari ham, naslli quyon xaridorlari ham so‘raydi.
Davlat yordami: nima bor va nimadan ehtiyot bo‘lish kerak
- Vazirlar Mahkamasining quyonchilikni qo‘llab-quvvatlash to‘g‘risidagi 2022-yil 18-yanvardagi 29-son qarori mavjud; uning amaliy mazmunini tasdiqlab bo‘lmadi.
- Subsidiyalar Agrosubsidiya platformasi orqali beriladi. Quyonchilik uchun alohida bosh hisobidagi subsidiya topilmadi; bunday subsidiyalar hozir qoramol, qo‘y va echkiga qaratilgan.
- Mikrokreditbank quyonchilikni imtiyozli kredit beriladigan yo‘nalishlar qatorida ko‘rsatadi.
- Joyida so‘rab ko‘rish kerak bo‘lgan dasturlar: "Har bir oila — tadbirkor", "Yoshlar daftari", "Temir daftar".
- Ehtiyot bo‘ling: 2019–2020-yillardagi qo‘llab-quvvatlash kampaniyasi paytida ko‘plab quyonchilik korxonalari ochilgan, o‘sha yillarda ro‘yxatdan o‘tgan quyonchilik korxonalarining taxminan uchdan ikki qismi keyinchalik tugatilgan. Kreditni faqat mahsulotni qayerga sotishingizni aniq bilganingizdan keyin olishga arziydi.
Ro‘yxatdan o‘tishdan oldin
- Hokimiyatda: uchastkangizda quyonxona qurish mumkinmi?
- Soliq idorasida: bu yil sizga qaysi soliqlar tegishli, tirik quyon va go‘ng o‘z mahsulotingiz hisoblanadimi?
- Tuman veterinariya bo‘limida: tirik quyonni tashish va sotish uchun qanday hujjatlar kerak, eng yaqin ruxsat etilgan so‘yish punkti qayerda?
- Veterinariya dorixonasida: qaysi vaksinalar bor?
- Har qanday kredit olishdan oldin sotuv yo‘lingizni aniq belgilab oling.
Ko‘p uchraydigan xato: "osonroq" deb o‘zini o‘zi band qilgan shaxs sifatida ro‘yxatdan o‘tish va quyonchilik ham shunga kiradi deb o‘ylash. 2026-yil yanvaridan u bu ro‘yxatga kirmaydi, mos maqomsiz sotish esa keyinchalik soliq va xaridorlar bilan muammo tug‘dirishi mumkin. Tanlashdan oldin amaldagi ro‘yxatni tekshiring.