← Salomatlik bo‘limi Hoziroq veterinar Yuqumli Kritik xavf Bolalarga ta’sir qiladi
Virusli gemorragik kasallik
VGBK, «o‘lat», «chuma»
Juda yuqumli virusli kasallik: quyon ko‘pincha hech qanday belgisiz bir-ikki kun ichida nobud bo‘ladi, emlanmagan fermada esa ko‘pchilik bosh o‘lishi mumkin. Ikki shtammi bor: klassik RHDV1 asosan kattaroq quyonlarni, yangi RHDV2 esa bir necha haftalik quyonchalarni ham o‘ldiradi. Davosi yo‘q — faqat emlash va qat’iy gigiena himoya qiladi.
Qachon veterinar chaqirish kerak
Hoziroq veterinar
Kechiktirib bo‘lmaydi: darhol veterinarga qo‘ng‘iroq qiling.
To‘satdan o‘lim yoki burundan qon ketishini o‘lat deb hisoblang: darhol veterinarga yoki tuman veterinariya bo‘limiga qo‘ng‘iroq qiling
Belgilari
- To‘satdan o‘lim, ko‘pincha kechasi, oldin hech qanday belgi bo‘lmasdan
- Burun, og‘iz yoki jinsiy a’zolardan qon aralash suyuqlik oqishi
- Yuqori harorat, holsizlik, yemdan butunlay bosh tortish
- Tez va qiyin nafas olish
- O‘limdan oldin talvasa, yonboshlab yiqilish, chinqirish
- Bir necha kun ichida ketma-ket bir nechta quyonning o‘lishi
Nima qilish kerak
- To‘satdan o‘lim yoki burundan qon ketishini o‘lat deb hisoblang: darhol veterinarga yoki tuman veterinariya bo‘limiga qo‘ng‘iroq qiling
- 2 Tirik quyonlarni alohida ajrating; quyon sotish, sotib olish, ko‘chirish va mehmonlarni butunlay to‘xtating
- 3 Qafas, idish va asbob-uskunalarni tozalab, veterinar tavsiya qilgan vosita bilan dezinfeksiya qiling
Nima qilmaslik kerak
- Kasal quyonni so‘yib go‘shtini yemang va sotmang; jasadni ochmang, yopiq qopga solib veterinar ko‘rguncha salqin joyda saqlang
- Jasadlarni ariq, dala yoki axlatxonaga tashlamang — veterinar ko‘rsatgan usulda yo‘q qiling
Qachon uchraydi
Istalgan oyda chiqishi mumkin, lekin bahordan yozgacha — hasharotlar virusni tarqatadigan paytda ko‘proq avj oladi; klassik shtamm asosan 6 haftalikdan katta quyonlarni o‘ldiradi, RHDV2 esa yosh quyonchalarni ham.
Belgini bosing — shu guruhdagi boshqa kasalliklar ochiladi.
Oldini olish
- Barcha quyonlarni ikkala shtammga (RHDV1 va RHDV2) qarshi vaksina bilan emlang; muddat va takroriy emlashni veterinar belgilaydi
- Yangi olingan quyonni kamida 3 hafta alohida karantinda saqlang
- Quyonxonaga begona odamlarni kiritmang, kirishda oyoq kiyimini almashtiring va qo‘lni yuving
- Quyonxonaga pashsha va chivin to‘ri torting, kemiruvchilarga qarshi kurashing
- Kasallik tarqalgan paytda bozordan quyon olmang va notanish joydan o‘t o‘rmang
Sabablari
- Virus kasal va kasallikdan tuzalgan quyonlardan, ularning go‘ngi, siydigi va jasadlari orqali yuqadi
- Odamlarning qo‘li, kiyimi, oyoq kiyimi, qafas, idishlar va transport orqali olib kelinadi
- Pashsha, chivin, qushlar va kemiruvchilar tashiydi
- Yovvoyi quyonlar yoki kasal quyonlar bo‘lgan joydan o‘rilgan o‘t va pichan
- Virus tashqi muhitda oylab saqlanadi va sovuqqa chidamli