Birinchi o‘rinda — pichan
Quyon ichagi tolali ozuqaga moslashgan. Pichan (ayniqsa beda pichani) qo‘shimcha emas, ratsionning asosi: u ichakda zararli bakteriyalar ko‘payib ketishining oldini oladi. Tolasi kam, kraxmali ko‘p ratsion — ich ketishining ma’lum sabablaridan biri.
Pichan quruq, mog‘orsiz va changsiz bo‘lsin. Qishga yetadigan pichanni kuzdayoq quruq joyda g‘amlab qo‘ying.
Don va yem
Umumiy tavsiyalarga ko‘ra, go‘shtbop quyon ratsionida taxminan 15–17% protein va 14–16% xom tola bo‘lishi kerak.
- Arpa O‘zbekistonda sulining yaxshi o‘rnini bosadi.
- Kepak qo‘shimcha sifatida foydali, lekin yangi va achimagan bo‘lsin.
- Protein uchun kungaboqar kunjarasi ishlating. Paxta (chigit) kunjarasi va shroti arzon va hamma joyda bor, lekin undagi gossipol quyon uchun zaharli — bermang.
- Tovuq va mol uchun omixta yem quyonga mos emas: tolasi boshqacha, ba’zan esa quyon uchun xavfli koksidiostatlar qo‘shilgan bo‘ladi.
- Faqat don va pichan — muvozanatsiz ratsion. Protein va tolasi hisoblangan aralashma esa sanoat granulasidan qolishmasligi mumkin.
Donni mog‘or, hasharot va kalamush tegmaydigan qilib saqlang.
Ko‘kat
O‘zbekiston sharoitida yilning yarmidan ko‘prog‘ida ko‘k ozuqa berish mumkin: beda, qoqio‘t, zubturum, sebarga, sabzi palagi. Tut bargi xavfsiz va qimmatli ozuqa, u ko‘p hovlida bor.
Qoidalar:
- Ko‘katni hech qachon ho‘l holda (shudring, yomg‘ir, yuvilgan) bermang — bu qorin dam bo‘lishi va ich ketishining bevosita sababi. Shudring qurigandan keyin o‘ring yoki salqin joyda biroz so‘litib bering.
- Muzlagan, qizib ketgan yoki chirigan ko‘katni tashlab yuboring.
- Ko‘kat butun ratsionni tashkil qilmasin.
Suv — doim bo‘lsin
Quyon kuniga har bir kilogramm vazniga taxminan 50–150 ml suv ichadi. Emizikli ona 2–3 barobar ko‘p ichadi, yirik urg‘ochi kuniga 2 litrdan ko‘proq ichishi mumkin. Issiqda ehtiyoj yana oshadi.
Suvsiz qolgan quyon bir-ikki kunda nobud bo‘lishi mumkin. Ovqat yemay qo‘ygan quyonda esa taxminan 12 soatdan keyin ichak ishi to‘xtab qolish xavfi boshlanadi. Shuning uchun har kuni har bir suvdonni bosib yoki ko‘zdan kechirib tekshiring — «bak to‘la» degani quyon ichyapti degani emas.
Yemni hech qachon to‘satdan almashtirmang
Quyon ichagidagi hazm jarayoni bir xil ozuqaga moslashgan. Yangi yem, yangi pichan partiyasi, mavsumdagi birinchi ko‘kat — barchasini oz miqdordan boshlab, 5–7 kun ichida asta-sekin ko‘paytiring. Yangi sotib olingan quyon uchun ham shu qoida.
Onasidan ajratilgandan keyingi 20–30 kun yosh quyonlar uchun eng xavfli davr. Bu paytda yangi turdagi ozuqa kiritmang.
Zaharli o‘simliklar
Quyonga bermang:
- bangidevona (durman), ayiqtovon va zaharli soyabonguldosh o‘tlar (boligolov va boshqalar);
- kartoshka va pomidor palagi, ko‘karib qolgan yoki unib ketgan kartoshka;
- rovoch barglari;
- manzarali gullar: lola, nargis, gulsafsar, liliya, pion va boshqalar;
- o‘rik, olcha va olxo‘ri shoxlari va barglari — butash paytida ularni ko‘kat uyumidan alohida saqlang;
- paxta kunjarasi.
Lavlagi palagi va ismaloqni oz-ozdan bering, asosiy ozuqa qilmang.
Yangi boshlovchilarning keng tarqalgan xatosi: yangi o‘rilgan ho‘l o‘tni birdaniga ko‘p berish yoki yemni bir kunda almashtirish. Ertasiga quyonlarning qorni dam bo‘lib, ichi ketadi. Yangi ozuqa — faqat oz-ozdan va faqat quruq holda.
