Nega tartib kerak
Quyonchilikdagi ko‘p muammo bir kunda paydo bo‘lmaydi. U kichik belgidan boshlanadi: quyon yemini tugatmagan, nippel tiqilib qolgan, bitta bolaning orqasi ifloslangan. Har kuni bir xil tartibda tekshirish bu belgilarni o‘z vaqtida ko‘rishga yordam beradi.
Bir nechta ona quyon uchun kundalik ish odatda 15–30 daqiqa bo‘lib, ikki qisqa aylanishda qilinadi: ertalab va kechqurun.
Har kuni
- Har bir quyonga qarang: ishtaha, harakat, nafas, ko‘z va burun, axlat. Yemini tugatmagan quyon — kasallikning eng birinchi belgisi bo‘lishi mumkin.
- Suvni tekshiring: har bir nippelni bosib ko‘ring yoki idishga qarang. Bakning to‘laligi yetarli emas.
- Yem va pichan yetarlimi, quruqmi, ifloslanmaganmi.
- Yeyilmagan ko‘katni olib tashlang, u achib qolmasin.
- Axlat va ho‘l to‘shamani tozalang, kerak bo‘lsa siydik tagliqlarini bo‘shating.
- Yozda — issiq nazorati: quyon hansirayaptimi, cho‘zilib yotibdimi, quloqlari issiqmi? Soya va havo aylanishi joyidami?
- Qishda — suv muzlamaganmi, uya qutilaridagi to‘shama quruqmi?
- Tug‘ish haftalarida — uyaga ehtiyotkorlik bilan qarang (8-qadam).
- G‘ayrioddiy narsani yozing: sana, katak, nima ko‘rdingiz.
Har hafta
- Kataklarni to‘liq yuving va veterinar tavsiya qilgan vosita bilan dezinfeksiya qiling. Xlorli vositadan keyin joyni shamollatib, to‘liq quriting — xlor bug‘i quyonning nafas yo‘llariga zarar.
- Nippel va suvdonlarni tozalang: ichida shilimshiq qatlam va suv o‘tlari paydo bo‘ladi.
- Quloqlarni tekshiring. Bosh silkitish, qichishish, quloq ichida qoraqo‘tir bo‘lsa — o‘zingiz davolamang, veterinarga murojaat qiling.
- Kataklar, to‘r va eshiklarni ko‘zdan kechiring: uzilgan sim, teshik, kalamush izi yo‘qmi.
- Yosh quyonlarning o‘sishini kuzating, imkon bo‘lsa torting.
- Siydik yig‘iladigan joy va to‘shama holatini tekshiring.
Har oy
- Kataklarni chuqur tozalash va dezinfeksiya qilish.
- Suv tizimini boshidan oxirigacha yuvish.
- Ventilyator va termometr ishlayotganini tekshirish.
- Yem, pichan va to‘shama zaxirasini ko‘rib chiqish, tugashidan oldin sotib olish.
- Daftarni ko‘rib chiqish: qaysi urg‘ochi qachon qo‘shilgan, kim tug‘di, nechta bola nobud bo‘ldi, kimni podadan chiqarish kerak.
- Go‘ngni tomorqaga chiqarish.
Davriy ishlar
- Yiliga kamida ikki marta butun quyonxonani dezinfeksiya qiling (bahor va kuz qulay).
- Gijjaga qarshi ishlov muddatini veterinar belgilaydi. Umumiy tavsiya: faqat katakda turgan quyonlarga har 6 oyda, o‘rilgan o‘t yeydigan yoki hovlida yuradiganlarga har 3 oyda.
- Emlash — veterinar belgilagan jadval bo‘yicha (9-qadam).
- Yoz oldidan soya, ventilyator va suv tizimini, qish oldidan uya qutilari, izolyatsiya va suvni muzlashdan saqlashni tayyorlang.
Har bir tug‘ish kalendari
- 0-kun — qo‘shish, sanani yozing.
- 10–14-kun — qornini paypaslab, bo‘g‘ozlikni tekshirish.
- 27–28-kun — uya qutisini qo‘yish; suv doim bo‘lsin.
- Taxminan 31-kun — tug‘ish.
- Tug‘gandan keyin 24 soat ichida — uyani tekshirish, o‘lik bolalarni olib tashlash.
- 4–5 hafta — onasidan ajratish.
Devordagi qog‘oz
Telefon yaxshi, lekin quyonxona eshigiga yopishtirilgan qog‘oz ro‘yxat ishonchliroq — ayniqsa siz yo‘q paytda boshqa odam qarasa. Unga yirik harflar bilan yozing:
- Suv kelmayapti → hozir tuzating, ertaga qoldirmang.
- Quyon hansiraydi, holsiz, tanasi issiq → darhol soyaga, salqin joyga oling va qo‘ng‘iroq qiling.
- To‘satdan o‘lim, burundan qon, ketma-ket o‘limlar → qolganlarini ajrating, begona odam kiritmang, veterinarga qo‘ng‘iroq qiling.
- Veterinar va sizning o‘rningizga qaraydigan odamning telefon raqami.
Yangi boshlovchilarning keng tarqalgan xatosi: «bak to‘la, demak suv bor» deb nippelni bosib ko‘rmaslik yoki quyonlarga qaramasdan faqat yem solib ketish. Tiqilgan nippel ham, ovqat yemayotgan quyon ham tashqaridan sezilmaydi — faqat har kungi yaqin ko‘rikda ko‘rinadi.
