Joy tanlash: uydan uzoqroq, ochiq havoda
Quyonlarni yerto‘lada yoki yopiq xonada saqlash ko‘pchilikka qulay tuyuladi. Aslida bu eng xavfli variantlardan biri. Yopiq joyda siydikdan chiqadigan ammiak va namlik to‘planadi. Uni chiqarib yuborish uchun doimiy ishlaydigan kuchli ventilyatsiya kerak, u to‘xtab qolsa — quyonlar ham, tepada yashayotgan oila ham zarar ko‘radi.
Kichik ferma uchun ma’qul yo‘l — hovlida, uydan va qo‘shnilarning derazasidan uzoqroqda, tomi bor, yon tomonlari qisman ochiq shiypon. Bunday joy tabiiy shamol bilan o‘zi shamollanadi.
Hid qayerdan keladi
Quyonning o‘zidan deyarli hid chiqmaydi. «Quyonxona hidi» — bu ho‘l to‘shama, yog‘och yoki ko‘lmakda turib qolgan siydikning bakteriyalar ta’sirida parchalanib, ammiak chiqarishi. Quruq va siydikdan ajratilgan axlat deyarli hid bermaydi, unda pashsha ham ko‘paymaydi.
Demak, asosiy qoida: siydik ho‘l massa bo‘lib turib qolmasin.
- Katak poli to‘r yoki reyka bo‘lsin, axlat va siydik pastga tushsin.
- Katak ostiga qiya tagliq yoki novcha qo‘ying, siydik bir nuqtaga oqib ketsin.
- Tagliqlarni to‘lib ketishiga yo‘l qo‘ymang: hayvonlar soniga qarab har 1–4 kunda bo‘shating.
- Chuqur to‘shama usuli ho‘l bo‘lib qolsa, ammiak va kasallik manbaiga aylanadi — boshlovchi uchun qiyinroq.
Quyon go‘ngi yaxshi o‘g‘it, uni chiritmasdan ham tomorqaga solish mumkin.
Katak o‘lchami va zichlik
Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, katakning o‘lchamidan ko‘ra zichlik muhimroq. Issiq iqlimda boqish oxirida har kvadrat metrga 18 tadan ortiq quyon yoki 34 kg dan ortiq tirik vazn to‘g‘ri kelmasin — undan zich saqlanganda o‘lim ikki barobardan ko‘proq oshgan. Masalan, 90×60 sm katakda so‘yish vazniga yetguncha 7 tagacha yosh quyon boqish mumkin, 75×60 sm katakda 8 ta quyon esa juda zich.
Ona quyon katagiga uya qutisi sig‘ishi va yonida quyon bemalol cho‘zilib yotishi uchun joy qolishi kerak. Uya qutisining ichki o‘lchami taxminan 50–56 × 35–40 × 30 sm.
Kataklarni bir qavatda joylashtirgan yaxshi: ko‘p qavatli kataklar yomonroq shamollanadi va yozda ko‘proq qiziydi.
Soya va shamollatish
O‘zbekiston yozida issiq — quyonning eng tez qotili. Toshkent viloyatida iyun–avgustda kunduzgi harorat odatda 33–36 °C atrofida bo‘ladi, quyon esa terlay olmaydi.
- Tom eng muhim: izolyatsiyani devorga emas, avvalo tomga qiling. Tunuka tom juda qiziydi, qamish tom esa issiqni ancha kam o‘tkazadi.
- Tomning chiqib turgan qismi 70–80 sm bo‘lsin, quyosh kataklarga to‘g‘ridan-to‘g‘ri tushmasin.
- Havo pastdan va o‘rtadan kirib, yuqoridan chiqib ketsin. Atrofga tez o‘sadigan daraxtlar eking.
- Ventilyator havoni kataklar bo‘ylab haydasin, uni to‘g‘ridan-to‘g‘ri quyonlarga qaratmang.
- Qishda aksincha, yelvizakdan saqlang — sovuq shamol nafas yo‘li kasalliklariga olib keladi.
Qish haqida
O‘zbekiston qishi ham yangi tug‘ilgan quyonchalarni muzlatishi mumkin. Bolalar ko‘pincha pastdan — uya tagidan sovqotadi. Uya qutisi tagiga kamida 1 sm qalinlikdagi penoplast qo‘yish arzon va samarali usul. Qishda suvdonlarni kuniga bir necha marta tekshiring, suv muzlab qolmasin.
Yem va kemiruvchilar
Yem va donni yopiq, kalamush kira olmaydigan idishlarda saqlang. Yerdan ko‘tarilgan kataklar quyonlarni kalamush, it va mushukdan ham himoya qiladi.
Yangi boshlovchilarning keng tarqalgan xatosi: quyonlarni tunuka tomli, soyasiz yoki havo aylanmaydigan yopiq joyda saqlash. Birinchi jazirama kunning o‘zidayoq bir necha hayvon nobud bo‘lishi mumkin. Soya va havo haqida kataklardan oldin o‘ylang.
