Birinchi qo‘shish yoshi
Urg‘ochini yoshiga emas, vazni va holatiga qarab qo‘shing. Umumiy mo‘ljal: Kaliforniya va Yangi Zelandiya kabi o‘rta go‘shtbop zotlar uchun taxminan 6 oylik, yirik zotlar uchun 8–9 oylik. Juda erta, hali o‘sib ulgurmagan urg‘ochi qo‘shilsa, uning o‘zi ham o‘smay qoladi. Ozg‘in urg‘ochini 6 oylik bo‘lsa ham kuting.
Urg‘ochini erkakning katagiga olib boring
Har doim urg‘ochini erkakning katagiga olib boring, aksincha emas. Urg‘ochi o‘z hududini qo‘riqlaydi va katagiga kirgan erkakka tashlanishi mumkin. Erkak esa begona katakda qo‘shish o‘rniga hidlash va belgi qo‘yish bilan band bo‘ladi.
- Qo‘shishni kuzatib turing. Muvaffaqiyatli qo‘shilishdan keyin erkak odatda yonboshiga yiqilib tushadi.
- Bir necha daqiqada hech narsa bo‘lmasa, urg‘ochini qaytarib oling va keyinroq qayta urinib ko‘ring. Ularni uzoq vaqt birga qoldirmang.
- Hamma urg‘ochini bir kunda qo‘shmang. Bir necha kun yoki 1–2 hafta oralab qo‘shsangiz, bolalar bir vaqtda to‘planib qolmaydi va bir onada muammo bo‘lsa, bolalarni yaqin kunlarda tug‘gan boshqa onaga berish imkoni qoladi.
Bo‘g‘ozlikni aniqlash
Qo‘shishdan 10–14 kun keyin urg‘ochining qorin pastini ehtiyotkorlik bilan paypaslang. Bo‘g‘oz bo‘lsa, no‘xatdek kichik, silliq va qattiqroq tugunchalar qator bo‘lib seziladi. Axlat donachalaridan farqi — ular bir joyda turadi va hammasining shakli bir xil. Qattiq bosmang. Birinchi marta buni tajribali quyonchi ko‘rsatib bersa yaxshi.
Bo‘g‘ozlik taxminan 31 kun davom etadi (28–33 kun).
Uya qutisi
Uya qutisini 27–28-kuni qo‘ying. Erta qo‘ysangiz, urg‘ochi uni hojatxonaga aylantiradi; kechiksangiz, to‘r polga tug‘ib qo‘yishi mumkin. Ichiga quruq somon yoki pichan soling. Urg‘ochi og‘zida pichan tashiy boshlasa va qornidan tuk yulsa — tug‘ish yaqin.
Qishda uya tagiga penoplast qo‘ying va 15–20 sm quruq to‘shama soling. Tug‘ishdan bir kun oldin suv albatta joyida bo‘lsin — suv yetishmasa, ona bolalarini yeb qo‘yishi mumkin.
Tug‘ish va birinchi hafta
Urg‘ochi odatda kechasi yoki erta tongda o‘zi tug‘adi, yordam kerak emas. 24 soat ichida uyaga qarang: bolalarni sanang, o‘liklarini olib tashlang, qolganlari tuk ostida ekanini tekshiring. Ortiqcha bezovta qilmang.
- Ona bolalarini kuniga taxminan bir marta, bir necha daqiqa emizadi, qolgan vaqtda uyada o‘tirmaydi. Bu normal — «tashlab ketdi» degani emas.
- Qorni yumaloq va issiq bolalar to‘yib emgan. Burishgan, sovuq bolalar emmagan. Sut kelishi 48 soatgacha cho‘zilishi mumkin.
- Birinchi hafta — eng ko‘p nobud bo‘ladigan davr: sut yetishmasligi, ona bolalarini yeb qo‘yishi, sovqotish.
- Bolalarni boshqa onaga berish uchun u bir necha kun farq bilan tug‘gan bo‘lishi kerak. Bolalarga yangi onaning uyasidagi tukni surtib qo‘ying.
Bolalar 5–7 kunlikda tuk chiqaradi, 9–12 kunlikda ko‘zini ochadi, 16–20 kunlikda uyadan chiqa boshlaydi.
Keyingi qo‘shish va onasidan ajratish
Tug‘ishdan 1–2 kun o‘tib qayta qo‘shish — sanoat fermalari usuli. U onani tez holdan toydiradi va boshlovchiga tavsiya qilinmaydi. Boshlovchi uchun tug‘ishdan 10–14 kun keyin yoki bolalar ajratilgandan keyin qo‘shish ancha xotirjam yo‘l. Bolalar odatda 28–35 kunlikda ajratiladi; buni asta-sekin qilish stressni kamaytiradi.
Qarindosh chatishtirishdan saqlaning
- Urg‘ochini hech qachon otasiga, aka-ukasiga yoki o‘z o‘g‘liga qo‘shmang.
- Bir-biriga qarindosh bo‘lmagan ikkita erkak saqlang va har bir bolaning otasini yozib boring.
- Har 12–18 oyda chetdan yangi, qarindosh bo‘lmagan erkak olib keling.
Mavsum
Harorat bir necha kun ketma-ket taxminan 29 °C dan oshsa, erkaklar vaqtincha nasl bermay qoladi, tiklanish esa 8–10 haftagacha cho‘ziladi. Iyun–avgustdagi qo‘shishlarga ko‘p umid bog‘lamang, bahorda biroz ko‘proq qo‘shib qo‘ying. Qishda noyabr o‘rtasidan dekabr boshigacha qo‘shishdan qoching — tug‘ish eng sovuq kunlarga to‘g‘ri keladi.
Yangi boshlovchilarning keng tarqalgan xatosi: erkakni urg‘ochining katagiga qo‘yish yoki ularni kunlab birga qoldirish. Urg‘ochi erkakni jarohatlashi mumkin, qo‘shilish sanasi esa noma’lum bo‘lib qoladi — uya qutisini qachon qo‘yishni ham bilmay qolasiz.
