Savol-javob

Birinchi marta tug‘ayotgan quyonlarda bu tez-tez uchraydi. Bolalarni tezda yig‘ib, qo‘lingizda isiting, in qutisiga quruq pichan ustiga joylang va onaning qornidan ohista yulingan jun bilan ustini yoping; paxta yoki sintepon ishlatmang — ular bolalarga o‘ralib qoladi. In qutisi 27–28-kundan katakda turishi kerak, shunda quyon unga o‘rganib ulguradi. Ikkinchi tug‘ishda ham shunday bo‘lsa, bu quyonni naslga qoldirmagan ma’qul.

Eng yaxshi yo‘l — bolalarni 2–3 kun farq bilan tuqqan boshqa sog‘lom quyonga (suragatga) qo‘shish; shuning uchun bir nechta urg‘ochini bir necha kun oraliqda qo‘shib qo‘ygan foydali. Bolalarni yangi onaning inidagi jun bilan ishqalab, uning hidini yuqtiring va ona tinch paytda, masalan yem yeyayotganda qo‘shing. Sigir suti quyon suti o‘rnini bosa olmaydi — quyon suti ancha quyuq va to‘yimli, shuning uchun shprisda sigir suti berish ko‘pincha natija bermaydi. Qo‘lda boqishdan boshqa iloj bo‘lmasa, nima va qancha berishni veterinardan so‘rang.

Bolalar odatda 30–45 kunligida onasidan ajratiladi; boshlovchilar uchun 35–45 kun xavfsizroq. Onani boshqa katakka o‘tkazing, bolalar esa bir necha kun o‘z katagida birga qolsin — shunda stress kamroq bo‘ladi. Ajratish bilan bir vaqtda yemni o‘zgartirmang: ajratishdan keyingi 20–30 kun eng xavfli davr, ichak kasalliklari aynan shunda ko‘payadi. 3 oylikdan oshganda erkaklarni urg‘ochilardan alohida qiling.

Eng ko‘p uchraydigan sabablar: - tug‘ish paytida yoki keyin bezovta qilish, it, mushuk yoki begona odam hidi; - tug‘ish oldidan suv yo‘qligi yoki kamligi — suv idishi bir kun oldin to‘la bo‘lsin; - birinchi tug‘ish va tajribasizlik; - o‘lik tug‘ilgan bolalar yoki yo‘ldoshni yeyish (bu o‘z-o‘zidan tabiiy); - ozg‘inlik va oqsili kam ratsion. Birinchi marta bo‘lsa, quyonga yana imkoniyat bering; ikki marta takrorlansa, uni naslga qoldirmang.

Eng ishonchli oddiy usul — qo‘shgandan 10–14 kun o‘tib qornini paypaslash: qorinning pastki qismida no‘xatdek, silliq, qattiqroq tugunchalar seziladi. Qumaloqlardan farqi shuki, ular bir xil kattalikda va zanjirdek qator bo‘lib turadi; qattiq bosmang. Urg‘ochining erkakni yoniga yo‘latmasligi yoki u bilan urishishi faqat taxminiy belgi — bo‘g‘oz bo‘lmagan quyon ham erkakni qabul qilmasligi mumkin. Taxminan 25-kundan keyin qorin sezilarli kattalashadi, 27–28-kundan esa quyon in tayyorlay boshlaydi.

O‘rta zotlar (Kaliforniya, Yangi Zelandiya) odatda 5–6 oylikda, Flandr va Velikan kabi yirik zotlar 8–9 oylikda birinchi marta qo‘shiladi. Yoshdan ham muhimi — vazn va holat: urg‘ochi o‘z zoti uchun yetarlicha o‘sgan, na semiz, na ozg‘in bo‘lishi kerak. Juda erta qo‘shilgan urg‘ochi o‘sishdan qoladi, bolalari esa mayda va zaif bo‘ladi. Erkaklarni ham shu yoshda yoki biroz kechroq ishlata boshlang.

Ko‘p uchraydigan sabablar: - yozgi issiq: taxminan 29–30 °C dan yuqorida erkaklar vaqtincha naslsiz bo‘lib qoladi va tiklanishiga 8–10 hafta kerak; - urg‘ochi juda semiz, ozg‘in yoki hali yosh; - qishda kunning qisqaligi — quyonxonani kuniga 14–16 soat yoritish foydali; - bitta erkakni haddan tashqari ko‘p ishlatish. Doim urg‘ochini erkakning katagiga olib boring, aksincha emas; jinsiy a’zosi pushti-qizil va biroz shishgan urg‘ochi odatda erkakni yaxshi qabul qiladi.

Boshlovchilarga urg‘ochini tuqqandan 4–6 hafta o‘tib, taxminan bolalarini ajratish paytida qayta qo‘shish tavsiya etiladi — bu ona uchun eng yengil ritm. Tajribali fermalar tuqqandan 10–14 kun keyin qo‘shadi, lekin buning uchun yaxshi ozuqa va onaning holatini doimiy kuzatish kerak. Tuqqandan keyingi 1–2 kun ichida qayta qo‘shish onani tez holdan toydiradi va boshlovchilarga tavsiya etilmaydi. Ozib ketgan urg‘ochiga qo‘shishdan oldin tiklanishga vaqt bering.

Bo‘ladi, lekin qoidaga rioya qilish shart: ko‘k o‘t va bedani faqat quruq holda bering — shudring yoki yomg‘irdan ho‘l, uyumda dimiqib qizigan yoki muzlagan o‘t qorin dam bo‘lishi va ich ketishining asosiy sababi. O‘rilgan o‘tni bir necha soat soyada so‘litib bering, yangi o‘tni esa 5–7 kun davomida oz-ozdan qo‘shib boring. Yosh, sersuv bedani ko‘p miqdorda bermang va doim quruq pichan bilan birga bering. Yo‘l chetidan va dori sepilgan joylardan o‘t o‘rmang.

Quruq yem (granula yoki don aralashmasi) bo‘yicha taxminiy mo‘ljal: - 4 kg li katta quyon: kuniga taxminan 140–150 g; - o‘sayotgan yosh quyon: 1 oylikda taxminan 35 g, 2 oylikda 85 g atrofida, 4 oylikda 140–165 g; - bolalari bilan emizikli ona: jami 350–380 g gacha. Bundan tashqari quruq pichan va toza suv doim bo‘lishi kerak. Quyon kun davomida ko‘p marta oz-ozdan yeydi, shuning uchun yemni bir necha marta bering yoki yemlagichni to‘la tuting.