Savol-javob

Tirik quyonlar asosan OLX.uz, birbir.uz, Telegram guruhlari va mahalliy mol bozorlari orqali sotiladi; nasl uchun tirik sotish go‘sht sotishga qaraganda ancha oddiy, ammo veterinariya hujjati kerakmi — tuman veterinariya bo‘limidan so‘rab oling. Guruhlarda sotuvchi xaridordan ancha ko‘p, shuning uchun e’lonni aniq yozing: zoti, yoshi, jinsi, vazni, emlanganmi, ota-onasining rasmi va manzil. Sog‘lom, yaxshi o‘stirilgan va halol tavsiflangan quyonlar tezroq sotiladi, xaridor esa qayta keladi. Kasallik chiqqan fermadan quyon sotmang — bu kasallikni boshqa hududlarga tarqatadi.

Iloji bo‘lsa, quyonni o‘z ko‘zingiz bilan ko‘rib, qo‘lingizga olgandan keyin pul to‘lang. Uzoqdan olayotgan bo‘lsangiz, bugungi sana yozilgan qog‘oz bilan birga olingan video so‘rang va notanish odamga butun summani oldindan o‘tkazmang. “Toza qon”, “chempion” kabi da’volarni tekshirish qiyin — ota-onasining va avval sotilgan bolalarining rasmi hamda videosini so‘rang. Sotuvchi haqida guruhdagi tanishlardan fikr so‘rang va shubhali darajada arzon narxdan ehtiyot bo‘ling.

O‘zbekistonda quyon go‘shtiga talab hozircha kichik va asosan yirik shaharlarda: go‘dagi yoki allergiyasi bor oilalar, parhez tutuvchilar, ayrim restoranlar va yetkazib berish oshxonalari. Supermarketlar kichik fermaning oz va beqaror hajmini odatda olmaydi. Katta ferma qurishdan oldin talabni sinab ko‘ring: 10–15 ta quyonni tanishlar va Telegram orqali sotib ko‘ring. Yirik kompaniyalar sizdan mahsulot sotib olishiga og‘zaki va’daga emas, faqat yozma shartnomaga tayanib ishoning.

Bu asosan qanday sotishingizga va har bir urg‘ochidan qancha bola sog‘-omon sotuvgacha yetishiga bog‘liq. Asosiy xarajat — yem: go‘sht uchun o‘stirilgan quyon tirik holda arzon sotilsa, yem daromadning katta qismini yeb qo‘yishi mumkin. Foydani eng ko‘p oshiradigan narsalar — qimmat tayyor granula o‘rniga muvozanatli uy aralashmasi, bolalar o‘limini kamaytirish va har bir xarajat hamda sotuvni yozib borish. “Oson, kam xarajat, katta daromad” degan reklamalarga ishonmang — kichikdan boshlang va raqamlarni o‘zingiz hisoblang.

O‘z oilangiz uchun uyda so‘yish mumkin, ammo veterinariya qonunchiligiga ko‘ra sotiladigan go‘sht ixtisoslashgan so‘yish joyida, so‘yishdan oldin va keyin veterinar ko‘rigidan o‘tib, veterinariya-sanitariya hujjati bilan tayyorlanishi kerak. Bozorda go‘sht faqat jihozlangan go‘sht rastasida, bozor veterinariya laboratoriyasi tekshiruvidan keyin sotiladi. Tirik quyon sotish ancha oddiyroq, shuning uchun kichik fermalar ko‘pincha tirik holda sotadi. Qoidalar o‘zgarib turadi, shuning uchun eng yaqin ruxsat etilgan so‘yish joyi va kerakli hujjatlarni tuman veterinariya bo‘limidan aniqlang.

Qishki tug‘ishda haroratdan ko‘ra in va ona muhimroq: yaxshi in qurib, ko‘p jun yulgan ona sovuqda ham bolalarini saqlab qoladi. Bolalar ko‘pincha pastdan sovuq qotadi, shuning uchun in qutisi tagiga kamida 1 cm qalinlikdagi penoplast yoki ikki qatlam karton orasiga qipiq qo‘ying, ustiga 15–20 cm quruq pichan yoki somon to‘shang va yelvizakdan himoya qiling. Emizikli onaning suvi muzlamasin — kuniga bir necha marta iliq suv quyib turing. Sovuq qotgan bolani asta-sekin isiting (masalan, boshini suvdan tashqarida tutib, 38 °C dan issiq bo‘lmagan suvda 5–10 daqiqa), yaxshilab quriting va inga qaytaring; pichan to‘la katakda issiqlik lampasi ishlatmang — yong‘in xavfi bor. Tug‘ish eng sovuq kunlarga to‘g‘ri kelmasligi uchun noyabr o‘rtasidan dekabr boshigacha urg‘ochilarni qo‘shmaslik tavsiya etiladi.

Quyon terlamaydi va 28–30 °C dan yuqori issiqni yomon ko‘taradi: erkaklar vaqtincha naslsiz bo‘lib qoladi (tiklanishi 8–10 hafta), urg‘ochilar kamroq bo‘g‘oz bo‘ladi, bolalar o‘limi oshadi. Quyonxonani quyuq soyada saqlang, tomini quyosh issig‘idan himoyalang, ventilyatorni to‘g‘ridan-to‘g‘ri quyonlarga emas, kataklar bo‘ylab yo‘naltiring, doim salqin toza suv qo‘ying, eng issiq kunlarda esa katakka muzlatilgan suvli idish qo‘ying. May oxirida erkaklarning junini qirqish ularga issiqni osonroq ko‘tarishga yordam beradi. Issiq urish belgilari — tez-tez nafas olish, cho‘zilib yotish, qizib ketgan quloqlar: quyonni darhol salqin joyga olib o‘ting, quloqlarini salqin (muzdek emas) suv bilan namlang va veterinarga murojaat qiling.