Savol-javob

Tez o‘sish uchun muvozanatli ratsion kerak: taxminan 15–17% oqsil va 14–16% kletchatka. Uyda tayyorlanadigan aralashmaga odatda arpa, bug‘doy kepagi, oz miqdorda bug‘doy yoki makkajo‘xori, oqsil uchun kungaboqar kunjarasi, bo‘r va tuz kiradi, yonida esa doim sifatli pichan turadi. Faqat don berib, pichan bermaslik qorin dam bo‘lishi va ich ketishiga olib keladi. Tovuq yoki qoramol yemini bermang: uning kletchatkasi quyonga mos emas va tarkibida quyon uchun xavfli koksidiostatlar bo‘lishi mumkin.

Quyon kuniga har kilogramm vazniga taxminan 50–150 ml suv ichadi; emizikli ona 2–3 barobar ko‘p — kuniga 1–2 litrgacha, issiqda esa hamma quyonlar ko‘proq ichadi. Toza suv kechayu kunduz bo‘lishi kerak: suvsizlik yemsizlikka qaraganda ancha tez xavfli bo‘ladi. Sersuv ko‘k o‘t berilganda quyon kamroq ichadi, lekin suvni baribir olib qo‘ymang; qishda muzlamasligi uchun suvni kuniga bir necha marta yangilang. Quyon ham ichmay, ham yemay qo‘ysa, bu kasallik belgisi — veterinarga murojaat qiling va suvga maslahatsiz dori qo‘shmang.

Nonni doimiy yem sifatida bermang: unda kraxmal ko‘p, kletchatka deyarli yo‘q, ko‘p berilsa ichakda achish, qorin dam bo‘lishi va ich ketishini keltirib chiqaradi. Nonni suvga ivitib hech qachon bermang — ivitilgan non tez achib ketadi. Mog‘or bosgan non quyon uchun zaharli. Ba’zan kichik bo‘lak quruq, toza non berilsa katta zarar yo‘q, lekin foydasi ham yo‘q — pichan va muvozanatli yem ancha yaxshi.

Oz-ozdan va asta-sekin berish mumkin: sabzi va uning bargi, oz miqdorda karam, olma, tut bargi va shoxlari — tut bargi ayniqsa foydali. Bermang: - o‘rik, olcha, gilos, olxo‘ri va shaftoli shoxlari, barglari va danaklari — ular zaharli moddalar ajratadi; - kartoshka va pomidor palagi, ko‘karib qolgan kartoshka; - bangidevona, ayiqtovon hamda lola, nargiz, liliya kabi manzarali gullar. Meva daraxtlarini butagandan keyin shoxlarini ko‘k o‘t uyumidan alohida saqlang.

Tavsiya etilmaydi. Paxta kunjarasi O‘zbekistonda arzon va keng tarqalgan, ammo tarkibida gossipol degan zaharli modda bor: u organizmda to‘planadi va ayniqsa uzoq vaqt berilganda zarar qiladi. Oqsil manbai sifatida kungaboqar yoki soya kunjarasi (shroti) ishlatiladi. Tayyor yem sotib olayotganda tarkibida paxta kunjarasi yo‘qligini so‘rang.

Taxminiy o‘lchamlar: - bolalari bilan o‘rta zotdagi ona quyon: kamida 90×60 cm, balandligi 45–60 cm; - Flandr, Velikan kabi yirik zotlar: 100–120×70 cm atrofida; - erkak quyon: alohida katak, ona katagidan biroz kichikroq bo‘lishi mumkin; - in qutisi: taxminan 50×35×30 cm. O‘sayotgan yosh quyonlarni tiqilinch saqlamang: issiq iqlimda 1 m² ga 18 boshdan yoki 34 kg tirik vazndan oshmasin, aks holda o‘lim ko‘payadi.

Erkak quyonlar taxminan 3–3,5 oylikdan urisha boshlaydi, shuning uchun ularni alohida kataklarga ajrating. Katta urg‘ochilar ham urishishi mumkin, ayniqsa yangi quyon qo‘shilganda yoki tug‘ish oldidan. Tishlangan joy tez yiringlaydi — jarohatni toza tuting, shish yoki yiring paydo bo‘lsa veterinarga ko‘rsating. Qo‘shish uchun urg‘ochini erkakning katagiga olib boring, lekin ularni doimiy birga saqlamang: aks holda urg‘ochi tuqqan kuniyoq yana bo‘g‘oz bo‘lib, tez holdan toyadi.

Bu pododermatit (tovon yarasi): ko‘pincha yupqa yoki siyrak simli pol, ho‘l va iflos katak, ortiqcha vazn sabab bo‘ladi va Flandr, Velikan kabi yirik zotlarda tez-tez uchraydi. Katakning bir qismiga quyon dam oladigan silliq taxta yoki plastik to‘shama qo‘ying va polni quruq tuting. Ochiq, qonayotgan yoki shishgan yaraga infeksiya tushishi mumkin — uni veterinarga ko‘rsating. Qo‘tirga o‘xshash po‘stli yaralar kana yoki zamburug‘ ham bo‘lishi mumkin, shuning uchun sababini aniqlash muhim.

Nasl quyonlarini podvalda saqlash tavsiya etilmaydi: siydikdan chiqadigan ammiak va namlik yopiq xonada to‘planib, nafas yo‘llari kasalliklarini ko‘paytiradi, bunga qarshi esa doim ishlab turadigan kuchli ventilyatsiya kerak. Tomi yopiq, bir tomoni ochiq, soya va shabada tushadigan hovlidagi quyonxona ancha xavfsiz. Kvartirada bitta-ikkita manzarali (karlik) quyon boqish mumkin, lekin go‘sht uchun ko‘paytirish hid, joy va qo‘shnilar tufayli amalda to‘g‘ri kelmaydi. Podvaldan yem va jihozlar ombori sifatida foydalanish qulay.

Mumkin, lekin boshlovchi uchun bu qiyin va xavfli yo‘l. Erkin yurgan quyonlar tuproqdan koksidioz va gijja yuqtiradi, it, mushuk va yirtqich qushlarga yem bo‘ladi, kim bo‘g‘oz, kim kasal va kim kim bilan qo‘shilganini bilib bo‘lmaydi — bu qarindoshlar orasida chatishishga olib keladi. Chuqur va inlarda namlik bo‘ladi, kasal quyonni ajratish va emlash ham qiyin. Kataklarda yoki quruq, soyali, to‘r bilan o‘ralgan qo‘rada boqish nazoratni ancha osonlashtiradi.